Atık madeni yağ üreticisi; Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği nin 9.maddesi "Atık Üreticisinin Yükümlülükleri" gereği atık madeni yağların analizleri yaparak/yaptırarak kategorisini belirlemekle yükümlüdür.
Bu amaçla; Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Referans Laboratuar Merkezi tarafından yetkilendirilmiş laboratuarlar listesinden ilgili laboratuarları görebilirsiniz.
Analizi yapılmış ve analiz neticesinde I. Kategori çıkan atık madeni yağın, geri dönüşümünün yapılması için bizimle irtibata geçiniz.
Yağların Genel Tanımı: Genel olarak iki katı cismi birbirinden ayırmak,sürtünme gücünü minimum indirerek kolay hareketini sağlamak amacıyla kullanılan maddelere "yağlayıcı" veya "yağ" denir. Bu iki cisim arasındaki maddenin yaptığı iş de yağlamadır.
Yağlar elde edilişlerine göre başlıca iki gurupta toplanırlar;
1. Sentetik Esaslı Yağlar
2. Mineral (Madeni) Esaslı Yağlarr
Sentetik Yağlar: Kimyasal yolla elde edilen yağlardır. Doğal yapıya sahip diğer yağların görev yapamayacakları hallerde yağlamayı yapabilmek gayesiyle yapılır ve kullanılır.
Madeni Yağlar : Ham petrolün destilasyonu sonucunda elde edilen dip ürün(bakiye) yeniden mineral yağ elde edebilecek şekilde rafinasyona tabi tutulur. Elde edilen yağlar başlıca ince,orta ve ağır yağlardır.
Atık yağ: Kullanılmış taşıt yağları ve endüstriyel yağları şeklinde tanımlanmaktadır.
Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği 21.01.2004 tarih ve 25353 Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Atık Yağlar İle İlgili Yasaklar Atık motor yağları dahil atık yağlar ile bu yağların işlenmesi sonucu çıkan atıkların çevreye zarar verecek şekilde sahada boşaltılması veya
yenisi ile değiştirilmesi, depolanması, doğrudan veya dolaylı bir biçimde yüzeysel sular ile yeraltı suyuna, denizlere, drenaj sistemleri ile
toprağa verilmesi ve mevcut düzenlemeler ile belirlenen limitleri aşarak hava kirliliğine neden olacak şekilde işlenmesi yasaktır.
Neleri Kapsar
1- Motor yağları: Benzinli motor, dizel motor, şanzıman ve diferansiyel, transmisyon, iki zamanlı motor, hidrolik fren, antifiriz, gres ve diğer özel taşıt yağları
2- Endüstriyel yağlar : Hidrolik sistem, türbin ve kompresör, kızak, açık-kapalı dişli, sirkülasyon, metal kesme ve işleme, metal çekme, tekstil, ısıl işlem, ısı transfer, izolasyon ve koruyucu, pas ve korozyon, izolasyon, trafo, kalıp, buhar silindir, pnömatik sistem koruyucu, gıda ve ilaç endüstrisi, genel amaçlı, kağıt makinesi, yatak ve diğer özel endüstriyel yağları ve endüstriyel gresleri
3-Özel müstahzarlar: Kalınlaştırıcı, koruyucu, temizleyici ve benzeri
4-Kontamine olmuş yağ ürünleri:
Atık
Yağ Nasıl Oluşur
Atık
Yağ Miktarları
Toplam madeni yağ üretimi : 500.000 ton Tahmini atık yağ üretimi : 250.000 ton /yıl
Motor yağı üretimi : 270.000 ton Toplanan atık yağ miktarı : 10- 15. 000 ton /yıl
Endüstriyel yağ üretimi : 230.000 ton Kayıp / yasa dışı imha : > 230.000 ton /yıl
Atık Yağ Neden Tehlikelidir
- Atık yağlar Ekotoksik özelliğe sahiptir. Bulunduğu ortamı kirletir. Ortamda yaşayan canlılara zarar verir. Bu yüzden toprağa ve suya atılmamalıdır.
- Sobalar, küçük fırınlar, gibi yerlerde yakılması yasaktır. Çünkü atık yağın içindeki ağır metal ve klor bileşimleri atık hava ile birlikte atmosfere salınarak havayı kirletir ve insan sağlığına zarar verir.
- Bir litre yağ, 1 milyon litre suyu kullanılamaz, 5 milyon litre suyu içilemez duruma getirir. Bir litre kullanılmış motor yağı ise 800 bin litre içme suyunu kullanılamaz hale getirir.|
Kirleticiler |
Müsade
Edilen Sınır Değerleri (I.Kategori
Atık Yağ) |
Müsade
Edilen Sınır Değerleri (II.Kategori
Atık Yağ) |
Müsade
Edilen Sınır Değerleri (III.Kategori
Atık Yağ) |
|
Arsenik |
< 5 ppm |
Max.
5 ppm |
>
5 ppm |
|
Kadmiyum |
< 2 ppm |
Max.
2 ppm |
>
2 ppm |
|
Krom |
< 10 ppm |
Max.
10 ppm |
>
10 ppm |
|
Klorür |
Max. 200 ppm |
Max.
2000 ppm |
> 2000
ppm |
|
Kurşun |
< 100
ppm |
Max.
100 ppm |
>
100 ppm |
|
Toplam
Halojenler |
Max. 200 ppm |
Max. 2000 ppm |
> 2000
ppm |
|
Poliklorlubifeniller
(PCB)(1) |
Max.
10 ppm |
Max.
50 ppm |
> 50 ppm |
|
Parlama Noktası |
Min. 38 C |
Min. 38 C |
|
Hangi Atık Yağ Hangi Kategoriye Girer
Çevre ve Orman Bakanlığı’nca yapılan atık yağ kategori belirleme çalışmaları neticesinde genel olarak:
• Makine yağlama yağları 1. Kategori
• Motor yağları (Araçlardan) 2. Kategori
Olarak belirlenmiştir. (Bu çalışma ülke genelinden numuneler alınarak yapılmış olup bu numunelerin analizlerinin sonuçları çoğunlukla karşısında belirtilen kategoride çıkmıştır. Bir atık yağın analiz sonucu illaki bu çalışma sonucu belirtilen kategoride çıkacak diye bir kural yoktur. Örneğin az kirlenmiş bir motor yağı 1. kategori çıkabilir.)
Atık Yağların Kullanım Alanları
Kapsamda yer alan yağlar Yönetmelikle 3 kategoriye ayrılmıştır.
I. Kategori Atık Yağlar : Ürün ve enerji geri kazanımı yapılabilir.
II. Kategori Atık Yağlar: Enerji geri kazanımı yapılabilir ancak ürün geri kazanımı yapılamaz.
III. Kategori Atık Yağlar: Tehlikeli atık yakma tesislerinde bertaraf edilmelidir.
Atık Yağ Üreticisinin Yükümlülükleri
Atık Yağ Üreticileri:
• Atık yağ üretimini en az düzeye indirecek şekilde gerekli tedbirleri almakla,
• Atık yağların lisans almış taşıyıcılar vasıtasıyla lisanslı bertaraf tesislerine gönderilerek bertaraf ettirilmesini sağlamakla,
• Atık yağların tesis dışına taşınmaları durumunda Ulusal Atık Taşıma Formu’nu doldurmakla,
• Atık yağlarını Yönetmelikte belirtilen şekilde geçici depolamakla,
• Atık yağlarla ilgili kayıtlar 5 yıl süreyle saklanmalıdır.
Atık Yağların Geçici Depolanması
• Atık yağlar geçirimsiz zemin üzerine yerleştirilmiş tanklar/konteynerler/variller içinde toplanır.
• Farklı kategorilerdeki atık yağlar ayrı kaplarda toplanırlarlar, bu atık yağlar birbirleriyle ve farklı atıklarla karıştırılmazlar.
• Atık yağ geçici depolama kapları göstergeli olup dökülmeye, sızmaya ve yağmura karşı önlem alınır.
• Atık yağ depolama kapları kırmızı renkli olmalı ve üzerinde “Atık Yağ” ibaresi yer almalıdır.
Atık Yağların Geri Kazanılması
Geri dönüşüm(kazanım) genel olarak, atık yağın temizlenerek tekrar kullanılabilir özelliklerine kavuşturmak için yapılan işlemlerdir, diye tanımlanabilinir.I. kategori atık yağlar rafinasyon ve rejenerasyon yolu ile geri kazanılabilir. Bu uygulama için Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinin 21. maddesinde belirtilen şartları sağlayan tesislerin Çevre ve Orman Bakanlığı’ndan lisans alması gerekmektedir.
Rejenerasyon: Bu işlem ile atık yağlardan her türlü kirletici, oksidan ürünleri, partiküller giderilerek ulusal veya uluslar arası standart ve şartnameler ile kullanım amacına uygun orijinal yağ elde edilir.
Rafinasyon: Bu işlemde ise destilasyon veya asit-kil rafinasyonu ile atık yağ geri kazanılır. Destilasyon işlemi, çöktürme, ısıtma, vakum, filtrasyon ve santrifüj aşamalarını içerir. Atık yağ, çöktürme tankında büyük partiküller çöktürülerek giderilir. Daha sonra yağ ısıtılır ve su, uçucu hidrokarbonlar ve askıda katı maddeler vakumlu filtre ile giderilir. Nötralizasyon ve demulfizasyondan sonra atık yağ 150 0C de ısıtılır. Filtrasyondan geçen partiküller santrifüj edilerek %90 oranında ürün elde edilir.
Asit-kil rafineri işleminde ise yağ içindeki kirletici ve bozunma maddelerini gidermek için konsantre sülfürik asit karıştırılır. Bu işlem sonucunda çözünür olmayan kükürt içeren bileşikler oluşur ve reaktör tabanında çöker. Ürün daha sonra kireç veya kostik soda ile nötralize edilir. Rengini ağartmak için kil filtre edilir ve son vakum destilasyonla atık yağın rafinasyonu tamamlanır.
